نرم افزار های نویگیشن جراحی ، سیستم های راهبری هستند که امروزه در جراحی تمام ارگان های بدن دارای تجهیزات مختلفی هستند ، جراحی های نویگیشن مغز و اعصاب ، ستون فقرات و … از جمله این سیستم های راهنما هستند . در بحث دندانپزشکی دیجیتال ، سیستم های نویگیشن جراحی دندانپزشکی نقش مهمی را ایفا می کنند ، به طور کلی هدف استفاده از نرم افزار های نویگیشن و سیستم های آن ها ، رسیدن به نتایجی دقیق تر و بهتر در کاشت ایمپلنت ، پرهیز از آسیب رسانی به بافت ها ، کاهش طول درمان و ویزیت بیمار از دندانپزشک است . البته لازم به ذکر است بحث استفاده از سیستم های نویگیشن ، بحث تازه ای نیست ، در کل پنج مرحله برای تکامل سیستم های نویگیشن زمان سپری شده است که اگر بخواهیم نگاهی اجمالی به آنان داشته باشیم توضیحات زیر مفید است :

برای نسل اول یک تصویر استنت پاناروما استفاده می شد ، این تصویر پاناروما امکان دیدن ” فقط ” تصویر داخل دهان را برای پزشک مهیا می کرد و یک قالب ابتدایی برای عمل جراحی ایجاد می کرد.

پیش نیاز آغاز کار بل نسل دوم ، توسعه تصاویر CT بود ، که این کار با افزایش توانایی تنظیم کانتراست تصاویر سی تی اسکن و ارتقاء مکانیزم تجهیزات تصویر برداری و تعریف یک فرمت خاص به نام دایکوم برای تصاویر ممکن شد. در ازای افزوده شدن این توانایی ها ، نرم افزار های خاصی برای ویرایش و طراحی بر روی تصاویر دایکوم ایجاد شد که بارزترین آن ها در این برهه ، SIMPLANT و NOBLE بودند. که یک گاید آنالوگ را ارائه می دادند .

نسل سوم سیستم های نویگیشن دیجیتال با انقلابی در عرصه تصویربرداری از محیط داخلی دهان بیمار همراه بود ، اسکنر های داخل دهانی و کست اسکنر ها ، برای این دگرگونی توانایی لازم را داشتند و آن تولید فایل سه بعدی با قابلیت ویرایش ، طراحی و تولید به وسیله آن ها بود . از آن زمان هم بحث سیستم های open و close مطرح شد که هر کدام طرفداران خاص خود را دارند ، سیستم های باز با ارائه فایل stl و همخوانی با تمام تجهیزات و از آن سو سیستم های close با فرمت خاص خود و البته رویه ای مطمئن برای رقابت در بازار حضور داشتند. که نیاز تمام این ها داشتن فایل اسکن از محیط داخل دهان بود. اسکنر های داخل دهانی این کار را با دقت خیلی خوبی انجام می دادند و توانایی های اسکنر ها با ارتقاء سیستم های آن ها بالاتر هم رفته است. در نسل سوم ، برای اولین بار merge تصاویر سی تی اسکن با مدل های اسکنر های داخل دهانی انجام شد و نتیجه آن ارائه مدلی هر چند ابتدایی با داشتن تمام خصوصیات دهان بیمار از ظاهر و رنگ تا مشخصات دانسیته و … بود. که امکان طراحی گاید های نسل نو و دقیق تر را بر حسب ویژگی های خاص دهان بیمار فراهم کرد . در آن زمان سیستم های نرم افزاری و سخت افزاری اشتراومن ، سایبر مد و ورژن ارتقاء یافته نوبل نسل سوم گاید را بیش از تمام رقبا پشتیبانی کردند.

نسل چهارم از این نسل به بعد سیستم های نویگیشن معنای واقعی دیجیتال را به خود گرفت ، اضافه شدن تجهیزاتی با قابلیت تراشکاری و پرینت مختص اعمال جراحی دندانپزشکی و ارتباط آن ها با CBCT و قفایل های اسکن داخل دهانی و اسکن کست ، باعث ایجاد رویه ای خاص برای درمان شد . هر چند این روش هنوز کاملا دیجیتالی نبود و برخی از بخش های آن مانند طراحی کاستومایز آباتمنت و پروتز نیاز به بررسی های دوباره با استفاده از متد های سنتی داشت ، اما دقت و سرعت واقعا بالتری نسبت به نسل های خود داشت. نرم افزار های پیشرفته تر نسل چهارم مانند نرم افزار R2GATE شرکت مگاژن و اشتراومن متعلق به همین نسل امروزه هم فعالیت خود را ادامه می دهند..